Dijital İtibarın Hukuki Boyutu: Karalama Kampanyalarında Delil Toplama ve Raporlama Standartları
Dijital mecralarda yürütülen karalama kampanyaları, artık yalnızca iletişim veya PR sorunu değil;
Türk Ceza Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, TTK, 5651 ve KVKK boyutları olan çok katmanlı bir hukuki risk alanı haline geldi.
Bu risk alanında en kritik konu ise şudur:
Topladığınız delil, mahkeme için gerçekten “hukuken geçerli” mi? Ekran görüntüsü almak tek başına yeterli mi, yoksa harici log’lar, zaman damgalı kayıtlar, teknik raporlar ve uzman görüşleriyle desteklenmesi mi gerekiyor?
B10 Digital’in LegalSync & Evidence Vault modeli; dijital karalama kampanyalarında delil standardını, ekran görüntüsünden harici log formatlarına kadar uçtan uca tanımlayan, hukuk & teknik & raporlama disiplinlerini birleştiren bir çerçeve sunar.
1. Dijital İtibar Davalarında Delil Neden Kritiktir?
Karalama kampanyalarında davanın seyri büyük ölçüde delile dayanır. İster haksız rekabet (TTK), ister
Burada iki temel soru öne çıkar:
- İhlal gerçekten yaşandı mı?
- İhlal size mi, markanıza mı, ticari itibarınıza mı zarar verdi?
2. Ekran Görüntüsü (Screenshot) Delil Olarak Yeterli midir?
Uygulamada ilk refleks çoğu zaman “ekran görüntüsü almak”tır. Ekran görüntüsü, özellikle hızlı delil dondurma açısından önemlidir; ancak tek başına mutlak delil sayılmaz, çoğu zaman destekleyici delil niteliğindedir.
Ekran görüntüsünün zayıf yönleri:
- Kolaylıkla manipüle edilebilir (crop, montaj, tarih değiştirme vb.)
- Teknik metadata içermez (sunucu saati, IP, user-agent vb.)
- URL, tarih ve saat bilgisi eksik olabilir
- Dinamik içeriklerde (story, reel, canlı yayın) tekrar üretilemeyebilir
Ekran görüntüsünü güçlendirmek için:
- URL, tarih ve saat bilgisini çerçeve içinde görünür kılın
- Mümkünse tam sayfa (full-page) capture alın
- Tarayıcı “geliştirici araçları” ekranını da gösteren ek görüntüler alın
- Birden fazla cihazdan (mobil/desktop) kayıt alın
3. Harici Log Formatları ve Hukuki Geçerlilik
Dijital itibar davalarında giderek daha fazla önem kazanan unsur, harici log’lar (external logs), sistem kayıtları ve zaman damgalı (timestamped) delil setleridir.
Başlıca log türleri:
- Web sunucu logları: IP, istek zamanı, URL, user-agent, response kodu
- Uygulama logları: İlgili hesabın işlem kayıtları, oturum verileri
- Firewall / WAF logları: Saldırı girişimleri, IP blokları, rate limit kayıtları
- Sosyal dinleme sistem logları: İçeriğin ilk tespit zamanı, platform, sentiment verisi
- Hash ve zaman damgası logları: Ekran görüntüsü, PDF rapor gibi dosyaların bütünlük kayıtları
B10 Digital’in Evidence Vault modeli, tüm bu log’ları tek bir zaman çizelgesinde toplayarak “kim, ne zaman, nerede, hangi içeriği üretti ve bu içerik ne kadar süre yayında kaldı?” sorusuna net bir yanıt verir.
4. Zaman Damgası, Hash ve Değiştirilemezlik (Integrity)
Mahkeme nezdinde teknik delilin güvenilir hale gelmesi için iki kavram kritiktir: Bütünlük (integrity) ve zaman ispatı (timestamp).
Hash Kullanımı:
- Her ekran görüntüsü veya PDF rapor için SHA-256 gibi algoritmalarla hash üretilir
- Bu hash değeri delil oluşturulduğu anda kaydedilir
- Sonradan değişiklik yapılırsa hash değeri değişeceği için manipülasyon tespiti kolaylaşır
Zaman Damgalı Kayıtlar:
- Delilin oluşturulduğu tarih/saat net şekilde kayıt altına alınır
- Mümkünse noter/KEP/TS kullanılara zaman damgası güçlendirilebilir
- Kronolojik delil akışı mahkeme için ikna gücünü artırır
5. 5651 ve Trafik Logları Perspektifi
Özellikle içerik ve yer sağlayıcılar açısından 5651 sayılı Kanun kapsamında tutulan trafik kayıtları, karalama kampanyalarında ihlal kaynağı, zaman aralığı ve erişim takibi açısından kritik rol oynar.
- IP–tarih–saat uyumu, içerik sorumluluğunun belirlenmesinde temel unsurlardan biridir
- Trafik loglarının belirli sürelerle saklanması zorunludur
- Eksik veya silinen log’lar, hukuki sorumluluk riskini artırabilir
Bu nedenle marka tarafı, kendi sistem loglarını yanı sıra; gerektiğinde içerik/yer sağlayıcı taraftan trafik kayıtlarının resmi yolla talep edilmesi için avukatları aracılığıyla başvuru yapmalıdır.
6. Delil Toplama Sürecinde Yapılan Tipik Hatalar
- Yalnızca ekran görüntüsüne güvenmek
- URL, tarih, saat bilgisi olmadan capture almak
- Dinamik içeriklerin (story, canlı yayın) kayıt altına alınmaması
- Tekil olay yerine süreç delili oluşturmamak (birkaç gün/haftalık akışı belgelememek)
- Farklı platformlardaki karalama zincirini tek dosyada birleştirmemek
- Delili toplarken KVKK ve kişisel veri boyutunu hesaba katmamak
7. Raporlama Standartları: Hukuken Güçlü Bir Dijital İtibar Raporu Nasıl Olmalı?
B10 Digital’in LegalSync uyumlu raporlama modeli, karalama kampanyası dosyalarında kullanılacak raporların şu ana bölümlerden oluşmasını önerir:
1) Olay Özeti (Executive Summary)
- Kampanyanın ne olduğu, ne zaman başladığı, ne tür platformları kapsadığı
- Markaya yönelik iddiaların kısa özeti
2) Metodoloji
- Hangi sosyal dinleme araçlarının kullanıldığı
- Tarama kapsamı (platform, tarih aralığı, dil)
- Veri işleme ve filtreleme kriterleri
3) Zaman Çizelgesi (Timeline)
- İlk tespit tarihi ve zamanı
- İçeriklerin yayıldığı kritik kırılma noktaları
- Hacim ve sentiment dalgalanmaları
4) İçerik Analizi
- Örnek içerikler (anonimleştirilmiş/maskeleme ile)
- Hakaret, iftira, marka hakkına tecavüz içeren söylemler
- Tekrar eden metin kalıpları ve kampanya dili
5) Teknik Delil Seti
- Log özetleri, hash listeleri, zaman damgalı kayıtlar
- Platform bazlı tespit tablosu (X, Instagram, TikTok, forumlar vb.)
6) Etki Analizi
- Marka aranma hacmindeki değişim
- Sentiment dönüşümü (öncesi–sonrası)
- Potansiyel gelir ve itibar kaybı projeksiyonu
7) Sonuç ve Öneriler
- Hukuki başvuru yollarına uygun özet
- Platform bazlı takedown önerileri
- İleride benzer saldırılara karşı önleyici güvenlik önerileri
8. KVKK Boyutu: Delil Toplarken Veri Koruma Riskleri
Delil toplarken çoğu zaman kişisel veriler de işlenir. Bu nedenle süreç mutlaka KVKK’ya uygun yürütülmelidir.
- Kişisel veriler yalnızca dava/başvuru amacıyla ve ölçülü şekilde işlenmelidir
- Raporlarda gereksiz kişisel veri gösteriminden kaçınılmalıdır (anonimleştirme/maskeleme)
- Delil arşivleri yetkisiz erişime kapalı tutulmalıdır
B10 Digital, KVKK uyumlu delil arşivleme için veri minimizasyonu ve erişim kontrollü Evidence Vault mimarisi kullanır.
9. B10 Digital’in Delil Toplama & Raporlama Yaklaşımı
- Hash’li ve zaman damgalı ekran görüntüleri
- Log tabanlı teknik delil seti (web, app, WAF, sosyal dinleme)
- LegalSync formatında hukuki başvuruya hazır raporlar
- Platform bazlı takedown ve başvuru dosyalarının otomasyonu
- Hukuk büroları ile birlikte çalışma modeli (avukat–teknik ekip entegrasyonu)
