GDPR’ın Yeni Odak Noktası: Çocukların Kişisel Verilerinin İşlenmesinde 2025 Kısıtlamaları
2025 yılı, Avrupa Birliği veri koruma otoritelerinin çocukların kişisel verilerine yönelik
en kapsamlı uygulama ve yaptırım dönemlerinden biri oldu.
AB çapındaki ortak görüş, çocukların dijital ortama erişimindeki artışın
profil oluşturma, hedefli reklam, manipülatif arayüz tasarımları ve kimlik doğrulama zorlukları
sebebiyle ciddi riskler doğurduğu yönünde birleşti.
Bu nedenle 2025’te DPIA zorunluluğunu, yaş doğrulama teknolojilerini ve çocuk odaklı dijital hizmetlerin sorumluluklarını doğrudan etkileyen yeni kısıtlamalar öne çıktı.
1. Çocuk Verilerinde 2025 Sıkılaştırmaları: GDPR Neyi Hedefliyor?
GDPR Madde 8 ve Madde 6 kapsamında çocukların verilerinin işlenmesi için daha yüksek koruma seviyesi öngörülür. 2024–2025 kararları, bu alanın artık regülasyonun en hassas bölgesi olduğunu gösteriyor.
Başlıca hedefler:
- Manipülatif tasarımlar (dark patterns) ile kayıt alımının engellenmesi
- Yaş doğrulama mekanizmalarının güvenilir hale getirilmesi
- Çocuklara yönelik hedefli reklamların sınırlandırılması
- Profil oluşturma süreçlerinin kapatılması veya açık rıza şartının ağırlaştırılması
2. Yaş Doğrulama Teknolojileri: 2025 Standartları
AB, çocuklara hizmet veren platformlarda yaş doğrulama teknolojilerinin yalnızca “sorulan yaş bilgisine güvenmek” ile sınırlı kalamayacağını açık biçimde belirledi.
Yeni jenerasyon yaş doğrulama modelleri:
- Device-based age signals: Cihaz davranışına göre yaş tahmini
- AI age estimation: Görsel veya ses temelli yaş tahmini (biyometrik risk içerdiği için sıkı DPIA ister)
- ID-based age verification: Kimlik doğrulamasıyla yaş tespiti
- Hybrid models: Kullanıcı davranışı + cihaz sinyalleri + proxy testleri
2025 uyum gerekleri:
- Yaş doğrulama mekanizması DPIA kapsamında değerlendirilmek zorunda
- Biyometrik veri işleniyorsa açık rıza + yüksek teknik önlem + veri minimizasyonu
- Yaş doğrulama sonuçlarının saklama süresi minimumda tutulmalı
- Üçüncü taraf yaş doğrulama sağlayıcılarının DTIA’sı yapılmalı
3. Profil Oluşturma ve Hedefli Reklamcılık: 2025 Kısıtlamaları
Çocuklara yönelik profil oluşturma, GDPR kapsamında her zaman yüksek riskli kabul edilir. 2025’te bu alandaki kısıtlamalar daha da sertleşti.
Yeni kısıtlamalar:
- Davranışsal reklamcılık çocuklar için yasaklanmaya yakın bir seviyeye geldi
- Kişiselleştirilmiş içerik → riskli ilan edildi
- Çocuk verilerine dayalı otomatik karar verme tamamen yasaklanabilir
- Profil çıkaran algoritmalar için şeffaflık ve ispat yükümlülüğü getirildi
4. 2025 DPIA Gereklilikleri: Çocuk Verisi Varsayılan Olarak “Yüksek Risk”
GDPR Madde 35, çocuk verileri işleniyorsa DPIA yapılmasını zorunlu kabul eder. 2025 rehberleri bu yaklaşımı genişletti.
DPIA zorunlu hale gelen alanlar:
- Her türlü davranışsal analiz
- Kullanıcı segmentasyonu
- Hedefli içerik öneri sistemleri
- Yaş doğrulama yapmak için kullanılan AI modelleri
- Üçüncü taraf reklam teknolojileri
DPIA’nın içermesi gereken unsurlar:
- Çocuğun hak ve özgürlüklerine yönelik risk analizi
- Veri minimizasyon testi
- Profil oluşturma değerlendirmesi
- Şeffaflık yükümlülüğünün karşılanma düzeyi
- Alternatif, daha az müdahaleci yöntemlerin listesi
5. 2024–2025 AB Kararlarının Ortak Ekseni: Manipülatif Arayüzler Yasaklanıyor
AB Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ve GDPR beraber yorumlandığında, platformların çocukları manipüle eden tasarımlar kullanması 2025’te ciddi yaptırımlara yol açtı.
Yasaklanan dark pattern türleri:
- Kayıt olurken varsayılan açık rıza kutuları
- Çıkışı zorlaştıran tasarımlar
- Rıza vermeyi teşvik eden grafikler
- Çocuğu yanlış yönlendiren bildirim akışları
6. Yaş Doğrulama ve Risk Yönetimi: DPIA + DTIA Kombinasyonu
Yaş doğrulama bir teknik işlem olmaktan çıktı; 2025 ile birlikte düzenleyici risk kategorisi haline geldi.
Uyum sürecinde yapılması gereken değerlendirmeler:
- DPIA → çocuk verisi risk analizi
- DTIA → yaş doğrulama hizmeti AB dışına veri aktarıyorsa
- Veri minimizasyonu testi → işlem için en az veri kullanılıyor mu?
- Model şeffaflık raporu → AI sistemleri devredeyse
7. 2025 Sonunda Sektörlere Göre Etki Analizi
Oyun sektörü:
- Yaş doğrulama zorunlu hale geliyor
- Hedefli reklam tamamen kalkabilir
Sosyal medya platformları:
- DSA + GDPR gereği çocuk hesaplarının ayrı yönetilmesi
- Profil çıkarma sınırlaması
E-öğrenme platformları:
- Veri minimizasyonu ve saklama süresi kısıtlamaları
- AI tabanlı öğrenme analitiğinde şeffaflık zorunluluğu
8. 2025–2026 Geçiş Sürecinde İşletmeler Ne Yapmalı?
- Çocuk veri politikalarını yeniden yazmak
- Yaş doğrulama modellerini DPIA ile değerlendirmek
- Profil oluşturma süreçlerini kapatmak veya açık rızayı yeniden tasarlamak
- Çocuklara yönelik uygulama ve sitelerde dark pattern taraması yapmak
- Reklam teknolojilerini çocuk kullanıcılar için devre dışı bırakmak
- Şeffaflık ve aydınlatma metinlerini sadeleştirmek
