KVKK’da Veri Minimizasyonu: 2025 Sonunda Kurumların En Çok Zorlandığı Noktalar
Veri minimizasyonu ilkesi, KVKK’nın en temel ilkelerinden biri olmasına rağmen,
2025 yılı sonunda kurumların uygulamada en çok zorlandığı başlıkların başında gelmektedir.
KVKK Kurulu’nun son dönem denetim ve kararları açıkça göstermektedir ki;
en çok ihlal edilen alan, “işlemeye bağlı gereklilik” sınırının aşılmasıdır.
Birçok kurum, veri işleme faaliyetini başlatırken hukuki dayanağı doğru kurmasına rağmen,
toplanan veri miktarı ve veri çeşitliliği bakımından gereklilik sınırını aşmakta
ve farkında olmadan veri fazlalığı yaratmaktadır.
“İşleyebiliyor olmak, her veriyi toplayabileceğiniz anlamına gelmez.”
Veri Minimizasyonu Nedir? 2025 Perspektifi
KVKK’ya göre veri minimizasyonu;
kişisel verilerin belirli, açık ve meşru amaçlarla,
işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü şekilde işlenmesini ifade eder.
2025 yılı itibarıyla Kurul, veri minimizasyonunu yalnızca “ilk toplama anı” ile sınırlı görmemekte;
verinin işlenmeye devam ettiği tüm yaşam döngüsünü bu ilke kapsamında değerlendirmektedir.
1. İşlemeye Bağlı Gereklilik Nerede Başlar, Nerede Biter?
Kurumların en çok zorlandığı soru şudur:
Kurul’un 2025 yorumuna göre:
- Bir verinin “faydalı” olması, işlenmesi için yeterli değildir
- Veri, işleme amacı olmadan tutuluyorsa → fazlalıktır
- Alternatif yöntem varsa, daha az veri içeren yöntem tercih edilmelidir
Örnek:
- Sipariş teslimi için açık adres gerekli → makul
- Aynı işlem için doğum tarihi talep edilmesi → veri fazlalığı
2. 2025’te En Sık Tespit Edilen Veri Fazlalığı Alanları
Promosyon ve Çekiliş Kampanyaları
- Kimlik numarası talebi
- Doğum tarihi (gün/ay/yıl)
- Cinsiyet, meslek gibi profil verileri
Kurul yaklaşımı nettir:
Çekiliş için kazanan belirlemek dışında bu verilerin hiçbiri zorunlu değildir.
CRM ve Pazarlama Sistemleri
- Kampanya amacı dışında saklanan geçmiş veriler
- Pasif müşteri kayıtlarının süresiz tutulması
- Profil çıkarımına esas teşkil eden aşırı veri setleri
Çalışan Verileri
- Süresiz tutulan kamera kayıtları
- Geniş kapsamlı lokasyon takibi
- Performansla ilgisiz davranışsal izleme verileri
“Amaçla bağlantılılık ve ölçülülük ilkesi ihlal edilmiştir.”
3. Veri Fazlalığı En Çok Nerede Gizleniyor?
Veri fazlalığı çoğu zaman açık şekilde değil, “alışkanlık” yoluyla oluşur:
- Eskiden kalan form alanları
- Otomatik log ve analitik kayıtları
- AI ve otomasyon sistemlerinin ürettiği türev veriler
- Silme takvimi olmayan veri havuzları
2025 yılı itibarıyla Kurul, özellikle AI tarafından üretilen türev verileri
veri minimizasyonu kapsamında değerlendirmeye başlamıştır.
4. “İleride Lazım Olabilir” Yaklaşımı Neden Artık Geçersiz?
Kurumların sıkça kullandığı savunma:
Kurul’un 2025 yaklaşımı bu savunmayı açıkça reddetmektedir:
- Varsayımsal ihtiyaç → hukuki gerekçe değildir
- Gelecekteki kullanım için veri saklamak → ihlal riskidir
- Yeni amaç → yeni değerlendirme gerektirir
5. 2025 Yıl Sonu İçin Veri Minimizasyonu Uygulama Rehberi
Adım 1: Her veri alanı için “neden?” sorusu
- Bu veri hangi amaçla işleniyor?
- Bu amaç için gerçekten zorunlu mu?
Adım 2: Alternatif yöntem analizi
- Daha az veriyle aynı sonuç elde edilebilir mi?
- Anonim veya maskeleme mümkün mü?
Adım 3: Saklama süresi temizliği
- Belirsiz veya süresiz saklama var mı?
- Otomatik silme mekanizması çalışıyor mu?
Adım 4: AI ve analitik süreçlerin gözden geçirilmesi
- Model eğitimi için gereksiz veri kullanılıyor mu?
- Türev veriler envanterde yer alıyor mu?
yalnızca uyum değil; operasyonel verimlilik konusu hâline gelmiştir.
6. Veri Minimizasyonu – Veri Envanteri – Aydınlatma Metni İlişkisi
Veri minimizasyonu tek başına değerlendirilemez.
Aşağıdaki üçlü arasında tam uyum aranır:
- Fiilen işlenen veriler
- Veri envanterinde yer alan veriler
- Aydınlatma metninde bildirilen veriler
Bu üçlüden biri uyumsuzsa,
veri minimizasyonu ihlali zincirleme şekilde oluşur.
Sonuç
2025 yıl sonu itibarıyla KVKK’da veri minimizasyonu;
“en az veri” sloganından çıkmış,
işleme amacına bağlı ölçülülük testi hâline gelmiştir.
Kurumların en büyük hatası,
hukuki dayanak olduğu sürece veri toplamaya devam edebileceklerini düşünmeleridir.
Oysa Kurul’un yaklaşımı nettir:
gereksiz her veri, başlı başına bir ihlal riskidir.
