⏱️ Okuma süresi: 10 dk · 📁 Kategori: Dijital Uyum, Fikri Mülkiyet & Yeni Nesil Teknolojiler

🧩 NFT Nedir, Hukuken Neyi Temsil Eder?

“NFT satın aldım, artık eser benim mi?”
“NFT telif hakkı verir mi?”
“NFT bir dijital varlık mı, yoksa sadece lisans mı?”

2026 itibarıyla NFT (Non-Fungible Token) kavramı; sanat, oyun, koleksiyon ve marka dünyasında yaygınlaştı.
Ancak sahada en çok karşılaşılan sorun şudur:
NFT’yi satın alan kişi, çoğu zaman ‘ne satın aldığını’ hukuken doğru tanımlamadan işlem yapar.

🔎 NFT Nedir? (Teknik Tanım)

NFT; blokzincir üzerinde oluşturulan, her biri benzersiz kimliğe sahip, devredilebilir bir token türüdür.
“Non-fungible” ifadesi, NFT’nin bir diğerinin aynısı olmadığı (benzersiz) anlamına gelir.

NFT’nin kendisi genellikle:
bir dosyayı blokzincire “yüklemek” değil;
dosyaya ilişkin referans/bağlantı (metadata), token kimliği ve sahiplik kayıtlarını tutmaktır.

⚖️ NFT Hukuken Neyi Temsil Eder?

Hukuki açıdan NFT; tek başına “mülkiyet” veya “telif hakkı” gibi kavramlarla otomatik eşleşmez.
NFT’nin hukuki niteliği, çoğu vakada satış sözleşmesi, platform koşulları ve lisans metni ile belirlenir.

✅ NFT’nin en sık temsil ettiği şeyler

• Dijital bir kaydın sahipliği: Token’ın blokzincirdeki “sahibi” olarak görünme.
• Orijinallik/kanıt: Belirli bir token’ın belirli bir koleksiyona ait olduğunun teknik kanıtı.
• Erişim hakkı: Topluluğa üyelik, etkinlik bileti, özel içerik erişimi (utility).
• Lisans: Eseri belirli kapsamda kullanma izni (ticari/ticari olmayan).
• Hak iddiası altyapısı: Devir, iz sürme ve ispat kolaylığı sağlayan kayıt düzeni.

❌ NFT’nin otomatik olarak temsil etmediği şeyler

• Telif hakkının devri: NFT satın almak, kural olarak telif hakkını devretmez.
• Marka hakkı devri: NFT ile bir markanın kullanımı veya tescili otomatik geçmez.
• Fiziksel ürün mülkiyeti: Açıkça yazmadıkça “fiziksel teslim” doğurmaz.

🧠 Dijital Varlık – Hak – Lisans Ayrımı (En Çok Karıştırılan Kısım)

1️⃣ Dijital Varlık Nedir?

“Dijital varlık” kavramı, pratikte iki şeye işaret eder:
(i) Blokzincirdeki token (NFT) ve (ii) token’ın ilişkilendirildiği dijital içerik (görsel/video/ses/3D model).
Hukuken bu ikisi farklıdır.

• Token (NFT): Devredilen kayıt/varlık.
• İçerik (eser): FSEK kapsamında korunabilen fikri ürün (şartları varsa).

2️⃣ Hak Nedir?

“Hak” dediğimizde genellikle şu iki alan konuşulur:
fikri mülkiyet hakları (telif/marka/tasarım) ve sözleşmesel haklar (erişim/üyelik/indirim).

• Telif hakkı: Eseri çoğaltma, yayma, işleme, temsil vb. yetkiler (devri/ruhsatı ayrı).
• Marka hakkı: Ticari kullanım ve ayırt edicilik üzerine kurulu hak (NFT ile otomatik devredilmez).
• Sözleşmesel hak: “NFT sahiplerine etkinlik girişi”, “özel içerik” gibi taahhütler.

3️⃣ Lisans Nedir?

Lisans; eser sahibinin (veya hak sahibinin) belirli kullanım biçimlerine izin vermesidir.
NFT ekosisteminde çoğunlukla yapılan şey, telif devri değil lisans tanımlamasıdır.

🎯 Pratik örnek (doğru okuma)

• NFT satın alan kişi: token’ı satın alır.
• Eseri kullanma hakkı: lisans metninde yazdığı kadardır.
• Telif devri: açıkça yazılmadıkça yoktur.

📜 NFT Satın Alınca Hangi Haklar Gelebilir? (Senaryo Bazlı)

Senaryo A — “Koleksiyon / Görsel NFT”

Genellikle alıcıya yalnızca token sahipliği ve sınırlı kullanım lisansı verilir
(ör. kişisel kullanım, sosyal medyada paylaşım, profil görseli).

Senaryo B — “Ticari Lisanslı NFT”

Bazı projeler alıcıya belirli bir ticari kullanım hakkı tanımlar (ör. merch üretimi, markalama, reklam).
Burada kritik olan, lisansın:
kapsamı, süresi, coğrafi alanı ve alt lisans koşullarıdır.

Senaryo C — “Üyelik / Bilet / Erişim NFT’si (Utility)”

NFT’nin değeri eserden çok, “erişim/avantaj” taahhüdüne dayanır:
etkinlik girişi, özel topluluk, indirim, erken erişim vb.
Bu durumda hukuki tartışma çoğunlukla tüketici hukuku ve sözleşme ifası eksenine kayar.

Senaryo D — “Fiziksel Ürün Eşleşmeli NFT”

NFT, fiziksel ürünün orijinallik sertifikası gibi kurgulanabilir.
Ancak fiziksel teslim, garanti ve iade koşulları ayrı sözleşmesel düzenleme gerektirir.

🧾 NFT Sözleşmelerinde Kritik Hukuki Başlıklar

• Lisans türü: Münhasır / münhasır olmayan
• Kapsam: Kişisel mi ticari mi? Hangi kullanım türleri serbest?
• Süre: Süresiz mi, belirli süre mi? NFT satılınca lisans devrediyor mu?
• Coğrafi alan: Dünya geneli mi, belirli ülkeler mi?
• Alt lisans / devredilebilirlik: Üçüncü kişiye kullanım izni verilebilir mi?
• Royalty ve gelir paylaşımı: İkincil satış komisyonu nasıl işler?
• İptal/sona erme: İhlalde lisans iptal olur mu?
• İçerik barındırma riski: Dosya off-chain ise link kırılırsa ne olur?
• Uyuşmazlık hukuku: Uygulanacak hukuk ve yetkili merci

🛡️ Marka ve İtibar Perspektifi: NFT’lerde En Büyük Riskler

1️⃣ Marka İhlali ve Taklit Koleksiyonlar

Popüler markalar adına izinsiz koleksiyon çıkarılması, “resmî iş birliği” algısı yaratabilir.
Bu durum marka itibarını zedeler ve tüketici nezdinde güven kaybı doğurur.

2️⃣ Dolandırıcılık ve Kimlik Avı (Phishing)

“Mint sayfası” benzeri sahte siteler, cüzdan bağlatma veya para toplama amaçlı kurulabilir.
Kriz büyümeden domain + sosyal medya + içerik kaldırma operasyonu gerekir.

3️⃣ Telif ve Lisans Belirsizliği

Lisans tanımı net değilse; alıcı “hak aldım” sanır, hak sahibi “vermedim” der.
Sonuç: itibar krizi + hukuki ihtilaf + platform şikâyetleri.

✅ NFT ile Telif Devri Mümkün mü?

Teorik olarak evet: Telif haklarının devri veya lisansı, uygun sözleşme kurgusuyla yapılabilir.
Ancak pratikte, yalnızca NFT satışıyla telif devri “kendiliğinden” oluşmaz.
Telif devri için açık irade beyanı ve hakların kapsamının net tanımı gerekir.

📌 Sonuç: NFT Neyi Temsil Eder?

NFT; çoğu vakada “eser mülkiyeti” değil,
token sahipliği + tanımlı lisans/erişim + ispat kolaylığı paketidir.
Hakların kapsamını belirleyen şey, blokzincir değil; hukuki metinlerdir.

NFT Hukuki Risk Analizi & Dijital Marka Koruma Danışmanlığı Alın