📡 NFT Eserlerde Çoğaltma, Yayma ve Umuma İletim Hakkı (2026)
NFT (Non-Fungible Token) projelerinde en kritik hukuki tartışma şudur:
NFT sahibi olmak, eseri çoğaltma, yayma veya umuma iletim hakkı verir mi?
2026 itibarıyla doğru yaklaşım nettir:
NFT token sahipliği ile telif hakları aynı şey değildir.
Çoğaltma, yayma ve umuma iletim gibi haklar; ancak açık lisans/devir ile verilebilir.
NFT satın almak çoğu durumda yalnızca token’ı devralmaktır.
Çoğaltma, yayma ve umuma iletim hakları ise telif hakkı kapsamında olup,
lisans metninde açıkça verilmedikçe alıcıya geçmez.
🧩 1️⃣ Kavramları Doğru Konumlandıralım: NFT – Eser – Hak
NFT ekosisteminde “görsel bende” algısı çok yaygındır. Ancak hukukta belirleyici olan,
hangi hakkın kimde olduğu ve hangi kullanımın izinli olduğudur.
- NFT: Blokzincirde devredilebilir token kaydı.
- Eser: Görsel, video, müzik, 3D model vb. fikrî ürün.
- Telif: Eser üzerindeki mali ve manevi haklar bütünü.
📌 2️⃣ Çoğaltma Hakkı Nedir? (NFT Bağlamında)
Çoğaltma hakkı, eserin herhangi bir yöntemle kopyalanması ve çoğaltılmasıdır.
Dijital dünyada çoğaltma çok geniş yorumlanır; çünkü bir içeriği:
- bilgisayara indirmek,
- telefon galerisine kaydetmek,
- sunucuya yüklemek,
- cache oluşturmak,
- farklı formatta render almak
gibi işlemler teknik olarak “kopya” üretir.
NFT’de çoğaltma hakkı açısından kritik soru
NFT alıcısına “kişisel kullanım” lisansı verildiyse, genellikle:
görüntüleme ve kişisel cihazlarda sınırlı kopya gibi kullanımlar tolere edilebilir.
Ancak ticari çoğaltma (baskı üretimi, ürün üstü kullanım, satışa dönük çoğaltma) için
açık yetki gerekir.
NFT görselini indirip duvara asmak (kişisel) ile
NFT görselini 1.000 tişörte basıp satmak (ticari) aynı şey değildir.
Ticari çoğaltma için açık lisans gerekir.
📦 3️⃣ Yayma Hakkı Nedir? (NFT Bağlamında)
Yayma hakkı, çoğaltılmış nüshaların satış, kiralama, dağıtım gibi yollarla piyasaya sunulmasıdır.
NFT dünyasında yayma hakkı iki farklı düzlemde karışır:
- NFT’nin devri (token satışı): Token’ın blokzincirde el değiştirmesi.
- Eser nüshalarının yayılması: Eserin kopyalarının (ör. poster, baskı, dijital dosya paketleri) dolaşıma sokulması.
Token satışı serbest olabilir; ancak bu, eserin kopyalarını satışa sunma yetkisi vermez.
Yayma hakkı, eser nüshalarının dolaşımını kapsar.
Yayma hakkı nerelerde tetiklenir?
- NFT görselini “digital download” olarak satmak
- NFT ile paket içerik (wallpaper set, asset pack) dağıtmak
- NFT görselini ürünle birlikte promosyon amaçlı çoğaltıp dağıtmak
Bu işlemler için “NFT sahibiyim” demek yeterli değildir; lisans metninde açık yetki aranır.
🌐 4️⃣ Umuma İletim Hakkı Nedir? (NFT Bağlamında)
Umuma iletim hakkı, eserin internet dâhil olmak üzere
kamuya iletilmesi, erişime sunulması ve yayınlanmasıyla ilgilidir.
NFT’de en sık ihlal riski umuma iletimde çıkar; çünkü NFT sahipleri eseri:
- web sitesine koyar,
- sosyal medyada paylaşır,
- reklam görseli yapar,
- Discord/Telegram topluluğunda dağıtır,
- platformlara yükler (YouTube, TikTok vb.).
Bu eylemler, çoğu senaryoda umuma iletim kapsamına girer.
“NFT’yi aldım, Instagram’da reklamda kullanırım” yaklaşımı,
lisans yoksa ciddi risk doğurur.
NFT’yi profil fotoğrafı yapmak (bazı projelerde izinli olabilir) ile
NFT’yi markanın kampanya kreatifi yapmak (ticari umuma iletim) aynı şey değildir.
Ticari umuma iletim için açık lisans gerekir.
⚙️ 5️⃣ NFT Lisanslarında Bu Haklar Nasıl Tanımlanmalı?
Kurumsal ve ihtilafı azaltan lisans metinleri, üç hakkı ayrı ayrı düzenler:
- Çoğaltma: Kopyalama serbest mi? Kaç kopya? Hangi formatlarda?
- Yayma: Kopyaları dağıtma/satma serbest mi? Fiziksel ürün yapma var mı?
- Umuma iletim: Online paylaşım serbest mi? Ticari kampanya ve reklam dahil mi?
İyi pratik: “Katmanlı lisans”
NFT projelerinde sık kullanılan ve anlaşılır yapı:
- Kişisel kullanım katmanı: görüntüleme, profil resmi, kişisel paylaşım
- Sınırlı ticari katman: belirli ciro/limit altında ticari kullanım
- Kurumsal katman: marka kampanyası, ürünleştirme, geniş dağıtım
🚫 6️⃣ En Sık Yapılan Hatalar
- ❌ “NFT sahibiyim” diyerek eseri reklamda kullanmak
- ❌ Lisans metnini okumadan “ticari kullanım var” varsaymak
- ❌ Token devri ile eser kopyalarının dağıtımını aynı sanmak
- ❌ Sosyal medyada “yayınlama”nın umuma iletim olduğunu gözden kaçırmak
- ❌ Türev eser/AI üretimi konusunu lisans dışında bırakmak
🧠 7️⃣ Kurumsal Risk Yönetimi: Markalar NFT’yi Kullanacaksa Ne Yapmalı?
Marka, NFT görselini kampanyada, ürün tasarımında veya dijital varlık olarak kullanacaksa;
“NFT satın alımı” tek başına yeterli olmaz. Kurumsal güvenli yaklaşım:
- Lisans metnini yazılı olarak doğrulamak (kapsam/süre/coğrafya)
- Ticari kullanım iznini açıkça almak (çoğaltma–yayma–umuma iletim)
- Üçüncü kişi haklarını temizlemek (telif/marka/kişilik hakları)
- Gerekirse ek sözleşme ile hak devrini/lisansı ayrı düzenlemek
NFT’nin pazarlama değeri yüksek olabilir; ancak çoğaltma, yayma ve umuma iletim hakları doğru lisanslanmazsa,
NFT kampanyası “itibar + hukuki” riske dönüşür.
✅ Sonuç: Bu Haklar NFT’nin Doğasında Değil, Lisansında Yazar
NFT eserlerde çoğaltma, yayma ve umuma iletim hakları,
telif hakkının çekirdek mali haklarıdır ve otomatik geçmez.
NFT satın alan kişi bu haklara ancak:
açık, yazılı ve kapsamı belirli bir lisans/devir ile sahip olur.
