⏱️ Okuma Süresi: 13 dk · 📁 Kategori: Dijital Sanat, FSEK, NFT Hukuku · 📅 2026 Güncel

🎨 Dijital Sanat Eserlerinde Eser Sahipliği Tespiti

Dijital sanat eserleri; NFT projeleri, sosyal medya paylaşımları, yapay zekâ destekli üretimler
ve koleksiyon bazlı dijital tasarımlar ile birlikte hızla çoğalmıştır. Ancak hukuki açıdan en kritik soru hâlâ aynıdır:

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) çerçevesinde dijital sanat eserlerinde
eser sahipliği, teknik değil yaratıcı katkı temelinde belirlenir.
Bu yazıda dijital sanat eserlerinde eser sahipliği tespitinin hukuki kriterlerini
adım adım inceliyoruz.

🧭 1) Hukuki Çerçeve: Eser Sahibi Kimdir?

FSEK’e göre eser sahibi; eseri meydana getiren kişidir.
Bu tanımın anahtarı “meydana getirme” fiilidir.

Dolayısıyla dijital ortamda yayımlanmış bir görselin altında kimin adı yazdığı değil,
o içeriği kim yaratıcı olarak ürettiği belirleyicidir.

🎨 2) Dijital Sanat Eseri Nedir?

Dijital sanat eserleri genellikle aşağıdaki kategorilere girer:

• 🖼️ Dijital illüstrasyon ve grafik tasarım
• 🎞️ 3D modelleme ve animasyon
• 🎬 Video art ve motion design
• 🎵 Dijital ses ve müzik kompozisyonları
• 🧠 Generative art (algoritmik üretimler)

Bu eserler dijital ortamda üretilmiş olsa da FSEK bakımından
“güzel sanat eseri” veya “ilim ve edebiyat eseri” kapsamında değerlendirilebilir.

🧩 3) Eser Sahipliği Tespitinde Temel Kriterler

1️⃣ Yaratıcı Katkı (Hususiyet)

En önemli kriter, eserin sahibinin kişisel izini taşıyıp taşımadığıdır.
Dijital ortamda üretim yapılmış olması, hususiyet aranmamasına yol açmaz.

2️⃣ Fikir – İfade Ayrımı

Hukuk yalnızca fikri değil, fikrin somutlaşmış hâlini korur.
“Bir uzay temalı karakter çizelim” fikri korunmaz;
o karakterin somut çizimi korunur.

3️⃣ Teknik Üretim vs. Yaratıcı Üretim

Photoshop kullanmak, NFT mint etmek veya bir görseli yüklemek
teknik işlemdir. Teknik işlem yapan kişi otomatik olarak eser sahibi olmaz.

👥 4) Birden Fazla Kişi Katkı Sağladıysa?

Dijital sanat projeleri çoğu zaman ekip çalışmasıdır.
Bu durumda eser sahipliği üç farklı modelde ortaya çıkabilir:

🧑‍🤝‍🧑 A) Ortak Eser Sahipliği

Birden fazla kişinin yaratıcı katkısı varsa ve eser bölünemez nitelikteyse,
ortak eser sahipliği doğabilir.

🧱 B) Birleşik Eser

Ayrı ayrı yaratılmış eserlerin bir araya getirilmesi durumunda
her yaratıcı kendi katkısı üzerinde hak sahibidir.

🏢 C) Hizmet İlişkisi (İşveren – Çalışan)

Bir çalışan tarafından üretilen dijital eserlerde,
mali hakların kullanımı işverene geçebilir.
Ancak manevi haklar kural olarak yaratıcıya aittir.

🤖 5) Yapay Zekâ ile Üretilen Dijital Sanatta Eser Sahipliği

2026 itibarıyla en çok tartışılan konu budur.
Eğer eser tamamen yapay zekâ tarafından üretilmişse
insanın yaratıcı katkısı tartışmalıdır.

• 🧠 Prompt yazan kişi eser sahibi mi?
• ⚙️ Algoritmayı geliştiren kişi mi?
• 📦 Platform mu?

Türk hukukunda genel eğilim:
insan yaratıcılığı olmadan eser sahipliği doğmaz.
Ancak insanın yaratıcı yönlendirmesi belirginse,
eser sahipliği iddiası güçlenir.

🪙 6) NFT ve Eser Sahipliği Karışıklığı

NFT projelerinde sıkça görülen yanlış:

Mint işlemi teknik bir blokzincir kaydıdır.
Eser sahipliği ise yaratıcı üretimle doğar.

📂 7) Eser Sahipliği Nasıl İspatlanır?

Uyuşmazlık halinde şu unsurlar önemlidir:

• 📁 Kaynak dosyalar (PSD, AI, Blender dosyaları vb.)
• 📅 Üretim tarihleri ve versiyon geçmişi
• 📝 Sözleşmeler ve görev tanımları
• 💬 Yazışmalar ve proje brief’leri
• 🔐 Zaman damgası ve dijital kayıtlar

⚠️ 8) En Sık Yapılan Hatalar

• ❌ NFT’yi eserle karıştırmak
• ❌ Ajans sözleşmesi olmadan üretim yaptırmak
• ❌ Çalışan üretimini otomatik şirket malı sanmak
• ❌ Yapay zekâ çıktısını otomatik eser kabul etmek
• ❌ Delil arşivlememek

📌 Sonuç: Dijital Sanatta Eser Sahibi Kimdir?

Dijital ortam, hukuki prensipleri değiştirmez.
Eser sahipliği teknik değil, yaratıcı bir kavramdır.

2026’da dijital sanat projelerinde hukuki güvenlik için:

• 📑 Açık sözleşmeler yapılmalı
• 📂 Kaynak dosyalar korunmalı
• 🔍 Eser sahipliği başlangıçta netleştirilmeli
• ⚖️ NFT ve lisans ilişkisi açık yazılmalıdır

Dijital Sanat ve NFT Hukuku Danışmanlığı Alın