Belediye Web Sitelerinde KVKK İhlallerinin Başlıca Nedenleri
Belediye web siteleri; başvuru, şikâyet, talep, ödeme, randevu ve bilgilendirme gibi
çok sayıda dijital hizmeti tek bir çatı altında sunmaktadır.
Bu yoğun işlevsellik, belediyeleri KVKK açısından
yüksek riskli dijital veri işleme ortamlarına dönüştürmektedir.
Kurul kararları ve saha denetimleri incelendiğinde,
belediyelerdeki KVKK ihlallerinin önemli bir bölümünün
doğrudan web siteleri üzerinden gerçekleştiği görülmektedir.
Bu yazıda, ihlallerin tekrar etmesine yol açan
başlıca yapısal nedenleri ele alıyoruz.
Web sitesi “bilgi ekranı” değil, aktif bir veri işleme platformudur.
1. Çerez Banner’larının Şekli ve Yanıltıcı Kullanımı
Belediye web sitelerinde en sık rastlanan ihlal alanlarından biri,
çerez banner’larının mevzuata aykırı şekilde kurgulanmasıdır.
Çoğu belediyede banner bulunmakta; ancak bu banner’lar
hukuken geçerli bir rıza üretmemektedir.
- Tüm çerezlerin “zorunlu” gibi sunulması
- Varsayılan olarak açık gelen onay kutuları
- “Devam ederek kabul etmiş sayılırsınız” türü ifadeler
- Reddetme seçeneğinin gizlenmesi veya olmaması
Banner varlığı değil, rızanın özgür ve bilgilendirilmiş olması önemlidir.
2. Çerez Politikası ile Gerçek Uygulamanın Uyuşmaması
Belediyelerin büyük bölümünde çerez politikaları,
siteye fiilen yerleştirilen izleme teknolojileriyle örtüşmemektedir.
- Analitik veya üçüncü taraf çerezlerin belirtilmemesi
- Çerez süresi ve amacı hakkında genel ifadeler
- Politikada yazmayan script ve etiketlerin çalışması
Bu durum, Kurul tarafından
şeffaflık yükümlülüğünün ihlali olarak değerlendirilmektedir.
3. Online Başvuru ve Talep Formlarında Aşırı Veri Toplanması
Belediyelerin sunduğu online başvuru, dilekçe ve talep formları,
veri minimizasyonu ilkesinin en sık ihlal edildiği alanlardır.
- Hizmetle ilgisiz T.C. kimlik numarası talebi
- Gereksiz iletişim bilgileri
- Standartlaştırılmamış serbest metin alanları
“İleride lazım olabilir” gerekçesiyle veri toplanamaz.
4. Aydınlatma Metninin Formlarla Entegre Edilmemesi
Birçok belediye web sitesinde aydınlatma metni ya hiç bulunmamakta
ya da formdan tamamen bağımsız bir sayfaya yönlendirme şeklinde sunulmaktadır.
- Form öncesi aydınlatma yapılmaması
- Aydınlatma metnine ulaşımın zor olması
- Metnin ilgili hizmete özel olmaması
5. Açık Rızanın Yanlış Yerde ve Yanlış Şekilde Alınması
Belediyelerde yaygın bir diğer hata,
online formlarda hukuki dayanak varken açık rıza alınmasıdır.
- Başvuru şartı olarak rıza onayı
- Rıza ile aydınlatmanın aynı kutuda birleştirilmesi
- Rıza geri alındığında hizmetin durdurulması
Bu uygulamalar, rızayı geçersiz hâle getirir ve
belediyeyi daha yüksek yaptırım riskiyle karşı karşıya bırakır.
6. Üçüncü Taraf Script ve Hizmetlerin Kontrolsüz Kullanımı
Harita servisleri, video oynatıcılar, analiz araçları ve
sosyal medya eklentileri; belediye web sitelerinde sıkça kullanılmaktadır.
- Script’lerin rıza öncesi çalışması
- Yurt dışına veri aktarımı yapılması
- Veri işleyen–veri sorumlusu ayrımının belirsizliği
veri sorumlusu sıfatıyla sorumludur.
7. Güvenlik ve Loglama Eksiklikleri
Web sitelerinde toplanan başvuru ve form verilerinin
güvenliği çoğu zaman yeterince sağlanmamaktadır.
- Yetkisiz erişime açık yönetim panelleri
- Şifreleme eksikliği
- Erişim ve işlem loglarının tutulmaması
Neden Belediyelerde Web Kaynaklı İhlaller Sürekli Tekrarlanıyor?
- Web sitelerinin “teknik iş” olarak görülmesi
- Hukuk ve IT birimleri arasında kopukluk
- Hazır tema ve eklentilerin sorgulanmadan kullanılması
- Denetim ve test süreçlerinin yapılmaması
tasarım aşamasında KVKK filtresinden geçmelidir.
Belediyeler Ne Yapmalı? (Özet)
- Çerez banner’larını mevzuata uygun yeniden tasarlamalı
- Form bazlı veri minimizasyonu sağlamalı
- Aydınlatma metinlerini hizmete özel hazırlamalı
- Üçüncü taraf script’leri envanter ve rıza sistemine bağlamalı
- Web güvenliği ve loglama mekanizmalarını güçlendirmeli
Sonuç
Belediye web siteleri, KVKK açısından en görünür ve en denetlenebilir alanlardan biridir.
İhlallerin temel nedeni teknik yetersizlik değil;
hukuki gerekliliklerin dijital tasarıma entegre edilmemesidir.
Doğru kurgulanmayan bir web sitesi,
belediyeler için sürekli ihlal üreten bir risk noktası hâline gelir.