Büyükşehir Belediyelerinde Kamera Kayıtları: KVKK’ya En Aykırı 7 Uygulama
Büyükşehir belediyelerinde kamera kayıt sistemleri (CCTV, MOBESE entegrasyonları, bina içi kameralar,
park–meydan izleme sistemleri), KVKK açısından en yüksek riskli veri işleme alanlarından biridir.
2025 yılına kadar yayımlanan Kurul kararları incelendiğinde, belediyelere yöneltilen yaptırımların
önemli bir kısmının doğrudan veya dolaylı olarak kamera kayıtlarına dayandığı görülmektedir.
Bunun temel nedeni, kamera sistemlerinin çoğu zaman “güvenlik” gerekçesiyle kurulmasına rağmen;
süre, amaç, erişim ve kullanım sınırlarının sistematik şekilde ihlal edilmesidir.
Aşağıda büyükşehir belediyelerinde en sık karşılaşılan ve KVKK’ya açıkça aykırı kabul edilen
7 kritik uygulamayı ele alıyoruz.
İhlal, kameranın nasıl ve ne amaçla kullanıldığı noktada başlar.
1. Belirsiz ve Ölçüsüz Saklama Süreleri
Belediyelerde en sık rastlanan ihlallerin başında,
kamera kayıtlarının belirsiz veya gereğinden uzun sürelerle saklanması gelmektedir.
“Gerekirse bakarız” yaklaşımı, Kurul tarafından açıkça reddedilmektedir.
- “Süresiz” veya “ihtiyaç olana kadar” saklama
- Tüm alanlar için tek tip uzun süre belirlenmesi
- Otomatik silme mekanizmasının bulunmaması
Kamera kayıtları, kural olarak kısa süreli saklanmalı; istisna gerekçelendirilmelidir.
2. Amaç Dışı Kullanım: Güvenlikten Disipline
Kamera sistemlerinin kuruluş amacı çoğu zaman “can ve mal güvenliği”dir.
Ancak uygulamada kayıtların;
- Personel performansını izleme
- Disiplin soruşturması yürütme
- Çalışan davranışlarını kontrol etme
gibi amaçlarla kullanıldığı görülmektedir.
Bu tür kullanım, açıkça amaç dışı veri işleme sayılmaktadır.
3. Kamera Alanlarının Aşırı ve Gerekçesiz Genişletilmesi
Büyükşehirlerde kamera yerleşim planları çoğu zaman
ölçülülük ilkesini ihlal edecek şekilde geniş tutulmaktadır.
- Dinlenme alanları
- Personel odaları
- Vatandaşın mahremiyet beklentisinin yüksek olduğu alanlar
Bu alanlarda kamera kullanımı, çok istisnai hâller dışında
KVKK’ya aykırı kabul edilmektedir.
4. İzinsiz ve Kontrolsüz Erişim
Kamera kayıtlarına kimlerin, hangi yetkiyle ve hangi amaçla eriştiği
çoğu belediyede net değildir.
- Yetkisiz personelin görüntülere erişebilmesi
- Erişim loglarının tutulmaması
- “İhtiyaç halinde herkes bakabilir” yaklaşımı
kişiye özel, sınırlı ve izlenebilir olmak zorundadır.
5. Aydınlatma Yükümlülüğünün Şekli Olarak Yerine Getirilmesi
Belediyelerde sıkça görülen bir diğer hata,
kamera alanlarında yalnızca “Bu alan kamera ile izlenmektedir” yazısının bulunmasının
yeterli sanılmasıdır.
Oysa aydınlatma yükümlülüğü;
- Veri sorumlusunun kimliğini
- İşleme amacını
- Saklama süresini
- İlgili kişi haklarını
içerecek şekilde, erişilebilir ve anlaşılır olmalıdır.
6. Kamera Kayıtlarının Üçüncü Kişilerle Paylaşılması
Kamera kayıtlarının;
- Basınla
- Sosyal medya hesaplarında
- Yetkisiz kurum veya kişilerle
paylaşılması, en ağır ihlal türlerinden biridir.
“Kamu yararı” veya “bilgilendirme” gerekçeleri,
bu paylaşımları otomatik olarak hukuka uygun hâle getirmez.
7. Kamera Sistemlerinin Envanter ve Politikalara Yansıtılmaması
Birçok belediyede kamera sistemleri fiilen çalışmakta,
ancak;
- Veri envanterinde yer almamakta
- Saklama–erişim politikaları yazılı olmamakta
- İlgili kişi başvurularında nasıl ele alınacağı bilinmemektedir
hukuken de yok sayılmaz; aksine doğrudan ihlal kabul edilir.
Neden Kamera İhlalleri Belediyelerde Bu Kadar Yaygın?
- “Güvenlik” gerekçesinin sorgulanmaması
- Teknik sistemlerin hukuki filtreden geçmemesi
- Yetki ve sorumlulukların belirsizliği
- Kamera kullanımının alışkanlık hâline gelmesi
Belediyeler Ne Yapmalı? (Özet)
- Kamera sistemleri için açık amaç tanımı yapılmalı
- Saklama süreleri kısa ve gerekçeli belirlenmeli
- Erişim yetkileri rol bazlı ve loglu olmalı
- Aydınlatma metinleri gerçek uygulamayı yansıtmalı
- Kamera kayıtları envanter ve politikalara eklenmeli
Sonuç
Büyükşehir belediyelerinde kamera kayıtları,
KVKK uyumunun en hassas ve en çok ihlal üreten alanıdır.
İhlallerin temel nedeni teknoloji değil;
ölçüsüzlük, amaç kayması ve kontrol eksikliğidir.
Kamera sistemleri, doğru yönetilmediğinde güvenlik aracı olmaktan çıkar;
belediyeler için yüksek idari yaptırım riskine dönüşür.