GDPR Data Transfer Impact Assessment (DTIA): 2025 Sonu İçin Güncel Uygulama Rehberi
Avrupa Birliği dışına aktarılan kişisel veriler, GDPR’ın en sıkı denetlenen alanlarından biri olmaya devam ediyor.
2025 sonu itibarıyla AB veri otoriteleri, özellikle ABD ve üçüncü ülkelere yapılan transferlerde
SCC + DTIA kombinasyonunun zorunlu olduğunu açık şekilde ifade ediyor.
Schrems II kararı sonrası yalnızca SCC imzalamak yeterli değil; veriyi aktaracağınız ülkenin gözetim sistemi, hukuki güvenceleri ve teknik riskleri detaylı bir **Data Transfer Impact Assessment (DTIA)** ile analiz edilmek zorunda.
1. DTIA Nedir ve Neden Zorunludur?
DTIA, kişisel verinin AB dışına aktarılması sırasında:
- alıcı ülkedeki gözetim sisteminin risklerini,
- yerel mevzuatın veri sahibi haklarını ne kadar koruduğunu,
- teknik–organizasyonel önlemlerin yeterliliğini
değerlendirerek transferin GDPR Madde 46’ya uygunluğunu ispatlayan analizdir.
2025’te birçok denetimde DPA’lar, “SCC var ancak transfer risk analizi eksik” gerekçesiyle yaptırımlar uyguladı.
2. SCC + DTIA: 2025 Sonu AB Uygulamasında Yeni Standart
SCC (Standard Contractual Clauses), veri aktarımı için hukuki dayanak sunar; ancak tek başına transfer güvenliğini garanti etmez. Bu nedenle:
2025’te SCC’lerin yetersiz kabul edildiği durumlar:
- Alıcı ülkenin gözetim yetkilerinin yüksek olması
- Şifreleme anahtarlarının AB dışına çıkması
- Cloud sağlayıcıların ABD’de faaliyet göstermesi
- Verinin yedekleme amaçlı bile olsa üçüncü ülkeye taşınması
Dolayısıyla DTIA yalnızca bir “doküman” değil, transferin sürdürülebilirliğini garanti eden bir risk yönetimi sürecidir.
3. DTIA’nın 2025 Uyumlu 6 Aşamalı Metodolojisi
1) Aktarım Akışının Haritalanması
- Hangi veri kategorileri aktarılıyor?
- Kimlik, finans, sağlık gibi yüksek riskli kategoriler var mı?
- Veri nerede saklanıyor? Cloud bölge seçimi?
2) Alıcı Tarafın Teknik ve Organizasyonel Önlemleri
- Şifreleme (AES-256), uçtan uca şifreleme
- Pseudonimleştirme ve erişim kontrolü
- Zero trust mimarisi
- Key management modeli (anahtar AB içinde mi tutuluyor?)
3) Üçüncü Ülke Gözetim Risk Analizi
- Gözetim faaliyetleri (örn. ABD FISA 702, E.O. 14086 çerçevesi)
- Veri sahibinin başvuru yolları
- Mahkemelere erişim imkânı
- Gizli ve dış denetime kapalı devlet erişimi olup olmadığı
4) Transfer Risk Seviyesi Skorlaması
- Düşük / Orta / Yüksek
- Risk, veri kategorisi + alıcı ülke + alıcı şirket güvenliği birleşimiyle belirlenir
5) Ek TEKNOLOJİK Önlemler (Supplementary Measures)
- AB’de tutulan şifreleme anahtarları
- AB içi proxy veya gateway kullanımı
- Homomorfik şifreleme
- Secure enclave (TEE) kullanımı
6) Şeffaflık ve Belgelendirme
- Data Processing Inventory güncellemesi
- Kayıt defterlerinde işleme amacının açık belirtilmesi
- SCC ve DTIA’nın birlikte saklanması
4. ABD’ye Veri Aktarımı: 2025 Sonu Risk Görünümü
ABD, 2025 itibarıyla hâlâ “GDPR anlamında yeterlilik kararı bulunmayan üçüncü ülke” statüsünde. Data Privacy Framework (DPF) önemli bir iyileştirme sağlasa da:
- Tüm şirketler DPF’e kayıtlı değil
- Bazı veri kategorileri DPF kapsamına girmiyor
- FISA 702 kapsamındaki gözetim yetkileri devam ediyor
ABD için tipik risk senaryoları:
- Cloud sağlayıcısının ABD merkezli olması
- Şifreleme anahtarlarının ABD’de tutulması
- Yedekleme sistemlerinin ABD’de çalışması
5. Üçüncü Ülkelere Veri Aktarımında 2025 Trendleri
EDPB ve AB DPA’ları 2025 analizlerinde üç ülke grubu için risk seviyelerini netleştirdi:
1) Yüksek Riskli Ülkeler
- Geniş devlet gözetimi olan ülkeler
- Veri koruma mevzuatı olmayan ülkeler
2) Orta Riskli Ülkeler
- Veri koruma yasası mevcut ancak etkin uygulanmıyor
3) Düşük Riskli Ülkeler
- AB’ye yakın düzenlemeleri olan ülkeler (örn. bazı Latin Amerika ülkeleri)
6. 2025 Sonu İçin “DTIA Hazırlama Checklist”
- Transfer akış şeması hazır mı?
- Veri kategorileri risk sınıflandırıldı mı?
- Alıcı şirketin güvenlik sertifikaları (ISO 27001, SOC2) doğrulandı mı?
- Alıcı ülke mevzuatı analiz edildi mi?
- Şifreleme anahtarları AB’de mi?
- SCC + ek teknik önlemler entegre edildi mi?
- DTIA dokümantasyonu denetime hazır mı?
Sonuç
2025 sonu itibarıyla uluslararası veri transferleri, yalnızca sözleşmesel değil; çok katmanlı teknik ve hukuki bir değerlendirme gerektiren risk yönetimi sürecidir.
SCC + DTIA yaklaşımı şirketler için artık standarttır. Özellikle ABD ve gözetim riski yüksek üçüncü ülkelerde:
- AB içinde tutulan şifreleme anahtarları
- Proxy gateway çözümleri
- Güçlü pseudonimleştirme
- Sıkı erişim kontrolleri
gibi ek önlemler uygulanmadığı sürece transferin GDPR uyumu tartışmalı olacaktır.
