📜 NFT’lerde Telif Hakkının Devri Mümkün mü? (2026)
“NFT’yi satın aldım, telif hakkı da geçti mi?”
“NFT’yi sattım, artık eserle ilgili hiçbir hakkım kalmadı mı?”
“Akıllı sözleşmede yazıyorsa telif devri kesin midir?”
2026 itibarıyla NFT (Non-Fungible Token) piyasasında en sık görülen hukuki hata,
token devri ile telif hakkının devrinin aynı işlem sanılmasıdır.
Net olalım:
Ama: NFT satışı telif devrini otomatik yapmaz. Telif devri, ancak açık, yazılı ve kapsamı belirli bir lisans/devir sözleşmesiyle geçerli şekilde kurulabilir.
🔎 1️⃣ Önce Temel Ayrım: NFT (Token) ≠ Eser ≠ Telif Hakkı
Sağlıklı bir hukuki değerlendirme için üç kavramı ayırmak gerekir:
- NFT (Token): Blokzincirde yer alan, devredilebilir sahiplik kaydı.
- Eser (İçerik): Görsel, video, müzik, 3D model vb. fikrî ürün.
- Telif Hakkı: Eser üzerindeki mali ve manevi haklar bütünü.
NFT çoğu senaryoda esere “işaret eder”; ancak işaret etmek, telif devri değildir.
⚖️ 2️⃣ Telif Hakkı Devrinin Hukuki Mantığı
Telif hakkı devri, teknik bir transfer değil; sözleşmesel bir işlemdir.
Uygulamada geçerli bir devrin tartışmasız kurulabilmesi için temel prensip şudur:
Devredilen haklar açıkça ve mümkünse tek tek belirlenmelidir.
Bu çerçevede telif devrinde (veya geniş kapsamlı lisanslarda) tipik olarak şu unsurlar netleştirilir:
- Hak türü: Devir mi, lisans mı? (münhasır / münhasır olmayan)
- Kapsam: Hangi kullanım türleri serbest? (çoğaltma, yayma, umuma iletim, işleme vb.)
- Süre: Süresiz mi, belirli süre mi?
- Coğrafi alan: Türkiye mi, global mi?
- Devir zinciri: NFT satılınca lisans otomatik devrediyor mu?
- Türev eser: Remix/uyarlama/AI türevi serbest mi?
- Royalty: İkincil satış payı var mı, şartları ne?
- Uyuşmazlık: Uygulanacak hukuk ve yetkili merci
“NFT transferi” blokzincirde saniyeler içinde olur; “telif devri” ise doğru kurgulanmadıysa yıllarca sürecek uyuşmazlık üretir.
✅ 3️⃣ NFT’lerde Telif Devri Hangi Senaryolarda Mümkündür?
1) Off-chain Yazılı Sözleşme ile Devir / Lisans
En güvenli ve kurumsal yöntem, telif devrinin veya lisansın yazılı bir metinle kurulmasıdır.
Bu metin; satış koşulları, lisans sözleşmesi, üyelik şartları veya proje sözleşmesi şeklinde olabilir.
- Devir/lisans metni açık ve erişilebilir olmalıdır
- Alıcı “kabul” iradesini ispatlanabilir biçimde vermelidir
- Hakların kapsamı ve sınırı net olmalıdır
2) Akıllı Sözleşme + Referans Doküman (Hybrid Model)
Bazı projeler akıllı sözleşmeye “lisans URI’si / terms linki” ekleyerek,
token ile lisans metni arasında bağ kurar. Bu yöntem teknik olarak faydalıdır; ancak hukuken kritik nokta şudur:
Akıllı sözleşmedeki link tek başına yetmez; bağlayıcı metnin içeriği, kabulü ve güncellenebilirliği risk yönetimi gerektirir.
3) “NFT’ye Bağlı Lisans” Kurgusu
Uygulamada en sık görülen model, telif devri değil; NFT’ye bağlı lisans kurgusudur.
Bu modelde alıcı, NFT’yi elinde tuttuğu sürece belirli kullanım haklarına sahip olur;
NFT’yi satarsa lisans sona erer veya yeni alıcıya geçer (metne bağlı).
🚫 4️⃣ Hangi Durumlarda “Telif Devri” İddiası Zayıf Kalır?
- ❌ Lisans/devir metni yoksa
- ❌ “Tüm haklar devredildi” gibi genel ifadeler var ama hangi hakların devredildiği belirsizse
- ❌ Ticari kullanım gibi kritik alanlar açık yazılmamışsa
- ❌ NFT satış sayfası ile lisans metni arasında bağ kurulmamışsa
- ❌ Metin tek taraflı ve sınırsız değiştirilebilir kurgulanmışsa (öngörülebilirlik sorunu)
🧠 5️⃣ Manevi Haklar Devredilebilir mi?
NFT’lerde telif devri tartışılırken en çok atlanan konu manevi haklardır.
Uygulamada birçok hukuk sisteminde manevi haklar (ör. adın belirtilmesi, eserin bütünlüğünü koruma) ya devredilemez
ya da devri çok sınırlı şekilde yorumlanır.
“Tüm haklar devredildi” ifadesi bulunsa bile, eser sahibinin adın belirtilmesi ve eserin bütünlüğü gibi alanlarda hak iddia etmesi mümkün olabilir.
🌍 6️⃣ Uluslararası NFT Satışlarında Ek Risk: Hangi Hukuk Uygulanacak?
NFT işlemleri sınır ötesidir. Bu nedenle telif devri/lisansı açısından şu sorular mutlaka cevaplanmalıdır:
- Uygulanacak hukuk: Hangi ülke hukuku geçerli?
- Yetkili merci: Uyuşmazlık nerede çözülecek?
- Hakların yorumu: Lisans kapsamı hangi standartla değerlendirilecek?
Bu maddeler net değilse, “devrettim/devraldım” iddiası pratikte zayıflar.
📌 7️⃣ En Sık Yapılan Hatalar (2026)
- ❌ NFT satışı = telif devri sanmak
- ❌ Lisansı belirsiz bırakmak (ticari kullanım, türev eser, süre)
- ❌ Akıllı sözleşmeyi tek başına yeterli görmek
- ❌ NFT devredilince lisansın ne olacağını yazmamak
- ❌ Üçüncü kişi haklarını temizlemeden mint etmek (görsel/marka/kişilik hakları)
✅ Sonuç: NFT’lerde Telif Devri Mümkün, Ama Doğru Kurguyla
Özetle:
- NFT’lerde telif hakkının devri mümkündür.
- Ancak NFT’nin alım-satımı tek başına telif devri anlamına gelmez.
- Devir/lisans; açık, yazılı, kapsamı belirli şekilde kurulmalıdır.
- Manevi haklar ve uluslararası hukuk seçimi ayrıca yönetilmelidir.
NFT projelerinde “telif devri” bir pazarlama cümlesi değil, sözleşme mühendisliği konusudur.
Doğru kurgulanmazsa alıcı için hayal kırıklığı, proje sahibi için telif ihlali ve kaldırma süreçleri doğurur.
