Marka, telif, tasarım ve patent: Hangi ihlalde hangi hak kullanılır?
Marka, telif, tasarım ve patent haklarını örnek ürün üzerinden karşılaştırın; ihlal incelemesinde gereken belgeleri ve başvuru sınırlarını öğrenin.
Bu yazıda neler var?
Kısa yanıt
Bir ürünün taklit edildiğinden şüphelenmek, hangi hakkın ihlal edildiğini tek başına göstermez. Üründeki ayırt edici işaret, ürünün görünümü, teknik çözümü ve ilan fotoğrafı farklı inceleme konularıdır. Önce hakkı ve sahibini belirlemek, ardından şüpheli kullanımla eşleştirmek gerekir. Bir dosyada birden fazla hak bulunabilir; her biri ayrı gerekçe ve dayanak ister.
Aynı ürün üzerinde dört ayrı soru
| İnceleme konusu | İlgili hak | Dosyaya hazırlanacak bilgi | Tek başına yeterli olmayan bulgu |
|---|---|---|---|
| Ürünün adı veya logosu | Marka | Hak sahibi, sicil, kapsam, ilgili ürün ve kullanılan işaret | Satıcının yetkili bayi listesinde bulunmaması |
| Ürünün dış görünüşü | Tasarım | Korunan görünüm, ilgili görseller, tarih ve koruma dayanağı | İki ürünün aynı işlevi görmesi |
| Ürünün teknik çözümü | Patent veya faydalı model | Geçerli hak, istemler ve uzman teknik karşılaştırma | Dış görünüşün benzemesi |
| İlanın fotoğrafı veya özgün anlatımı | Telif | Eser, hak sahipliği veya kullanım yetkisi, kaynak dosya ve kullanım örneği | Fotoğrafta markanın ürününün bulunması |
Marka mal veya hizmetlerin kaynağını ayırt eden işarete ilişkindir. Tasarımın konusu görünümüdür; Türkiye'de şartlarına bağlı olarak tescilli ve tescilsiz tasarım koruması bulunur. Bu nedenle “tescil yoksa hiçbir hak yoktur” şeklinde toplu bir sonuç kurulamaz. TÜRKPATENT marka, TÜRKPATENT tasarım.
Patent incelemesinde teknik korumanın kapsamı önemlidir; marka belgesi teknik çözümün korunduğunu göstermez. Telif ise fikirle onun ifade edilişini ayırır. Ürün fotoğrafını markanın kullanıyor olması, fotoğraf üzerindeki bütün hakların markaya ait olduğunu otomatik olarak kanıtlamaz. WIPO patent, WIPO telif.
Örnek: Benzer bir termos ilanı
Bu kurgusal örnek B10 müşteri vakası değildir. İlanda aynı logo, benzer gövde ve resmî katalog fotoğrafı görüldüğünü düşünün. Üç bulguyu tek “sahte ürün” kararında birleştirmeyin. Logo için marka dosyası, gövde için tasarım incelemesi, fotoğraf için kullanım yetkisi araştırması açın. Isı koruma mekanizması hakkında teknik hak iddiası varsa ayrıca uzman incelemesi gerekir. Fotoğrafın kopyalanması, teslim edilecek fiziksel ürünün sahte olduğunu tek başına göstermez.
İnceleme dosyasını hazırlama
- İncelenen ülke, kanal, ürün varyantı ve gözlem tarihini belirleyin.
- İlan URL'sini ve görülen kullanımı özgün haliyle kaydedin.
- Her hak için hak sahibini, koruma dayanağını ve kullanım yetkisini ayrı doğrulayın.
- Lisans, izin, orijinal ürün satışı ve ilgili istisnaları değerlendirmeye dahil edin.
- Sonucu “bulgu”, “eksik bilgi” ve “yetkili inceleme kararı” olarak ayırın.
Sık sorulan sorular
Orijinal ürün satan yetkisiz satıcı mutlaka ihlal yapmış mıdır? Hayır; satıcı yetkisi, ürün orijinalliği ve ilgili hakkın kapsamı farklı sorulardır. Dosyanın ülkesi ve olayın koşulları incelenmelidir.
Platform bildirimi hukuki karar yerine geçer mi? Platformun uyguladığı işlem ile yetkili makamın ihlal değerlendirmesi aynı şey değildir. Bu rehber belge hazırlığı içindir; sonuç veya kaldırma garantisi vermez.
İlgili mevcut rehber: Tasarım hakkı incelemesi. Hizmet: Marka koruma ve izleme.
Kaynak kontrolü: 2 Kasım 2026. Bu rehber genel bilgilendirmedir; somut olayda hak, ülke ve güncel usul ayrıca değerlendirilmelidir.