Alan adı uyuşmazlığında dijital delil ve kronoloji
Domain incelemesinde ekran görüntüsü, kaynak, zaman ve özgün sürümü birlikte koruyun; teknik delilin sınırlarını öğrenin.
Bu yazıda neler var?
Kısa yanıt
Ekran görüntüsü belirli anda görülen içeriği kaydeder; bütün geçmişi veya ihlali tek başına kanıtlamaz. Teknik dosyada kaynak, zaman, elde etme yöntemi, özgün sürüm ve inceleyenin açıklaması birlikte bulunmalıdır. Hukuki yeterlilik ayrı değerlendirilir; teknik düzen bu değerlendirme için izlenebilirlik sağlar.
Görüntüyü bağlamıyla saklayın
Adres çubuğu görünmeyen görselin hangi sayfaya ait olduğu belirsiz kalabilir. Tam URL, tarih, saat dilimi ve görülebilen yönlendirme bilgisi kaydedilir. Mobil ve masaüstü farklı içerik sunuyorsa ayrı gözlem açılır. Kırpılmış alan, özgün görüntünün yerine geçmez; bulguyu açıklayan yardımcı kopya olarak tutulur.
Dosya adında olay numarası, tarih ve sürüm kullanın. Özgün dosyayı koruyup notları ayrı kaydetmek sonradan değişen unsurları ayırt etmeyi kolaylaştırır. Hash bütünlüğü izleyebilir; tek başına doğru gözlem zamanı veya hukuka uygun elde etme kanıtı değildir. Kopyalama ve erişim sorumluları kayıt altına alınmalıdır.
Farklı kayıtlar farklı sorulara cevap verir
DNS, kayıt verisi, sertifika ve sayfa içeriği birbirinin yerine kullanılamaz. Aynı IP veya CDN, aynı kişi tarafından yönetimi kesinleştirmez. Sertifika bulunması marka sahibinin izin verdiğini göstermez. Her satırda gözlem ve çıkarım ayrılır; çıkarımın alternatif açıklaması yazılır. Böylece teknik veri hukuki sonuç gibi sunulmaz.
Güncel kayıt ekranı geçmiş sahipliğin kesin belgesi değildir. Arşivde görüntü bulunmaması da sitenin hiç var olmadığı anlamına gelmez. Kullanılan servis, sorgu zamanı ve kapsama boşluğu görünür tutulmalıdır. Önceki kayıtla sonraki kayıt karşılaştırılırken aynı veri türünün kıyaslandığı kontrol edilir.
Güvenli inceleme
Şüpheli forma parola, kişisel bilgi veya ödeme verisi girilmez. Dosya indirme veya aktif test gerekirse yetkili güvenlik ekibinin ayrılmış ortamı kullanılır. E-posta başlıkları yararlı olabilir; ilgisiz kişilerin verileri çalışma kopyasında gerektiği ölçüde maskelenir. Özgün kayıt kısıtlı erişimle korunur ve yaygın paylaşım yapılmaz.
Kurgusal kabul provası
Bir ekip üyesi on gözlem toplasın; diğeri yalnız ek diziniyle aynı bulguları bulmaya çalışsın. Eksik URL, tarih veya açıklama nedeniyle bulunamayan kayıtlar düzeltilir. Aynı dosyanın iki farklı adla iki olay sayılmadığı kontrol edilir. Bu prova yargısal kabul garantisi vermez; kurum içi teslim kalitesini ölçer.
Teslim listesi
- Kapsamı belirlenmiş olay özeti.
- Kaynak ve saat dilimi içeren kronoloji.
- Özgün kayıtlar ve ek dizini.
- Yöntem, erişim sınırı ve belirsizlikler.
- Yetkili inceleme bekleyen sorular.
Sürüm ve teslim zinciri
Bir kayıt başka ekibe gönderildiğinde hangi sürümün gönderildiği belli olmalıdır. İnceleyen kişi özgün dosya yerine sıkıştırılmış veya üzerine not yazılmış kopyayı kullanıyorsa bu fark belirtilir. Kaydın korunması için seçilen süre amaç ve kurum politikasıyla ilişkilendirilir; her şeyi süresiz saklamak varsayılan çözüm değildir.
Karar sonrasında yeni görüntü alınması önceki gözlemi geçersiz kılmaz. Dosyada “önce”, “sonra” ve değişikliğin doğrulanabildiği sınır gösterilir. Erişim engeli veya teknik hata nedeniyle tekrar kontrol yapılamadıysa içerik kaldırıldı denmemelidir. İşlem sonucu ile gözlem sınırı ayrı raporlanır.
SSS
Teknik rapor resmî delil tespiti midir? Hayır. Resmî tespit gereğini hukuk ekibi değerlendirir.
Bütün ekranları toplamalı mıyız? İddia ve bağlamla ilgili kayıtlar seçilmeli; gereksiz kişisel veri yığılmamalıdır.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
- UDRP başvurusu için delil dosyası: Üç koşul nasıl hazırlanır?
- RDAP ve gizli kayıt sahibi: Domain incelemesinde ne öğrenilebilir?
- Typosquatting ve IDN: Benzer domainler nasıl önceliklendirilir?
- Phishing domaininde registrar, hosting ve CDN bildirimi nasıl ayrılır?
Bu rehber genel bilgilendirmedir. Somut olayın hakları, yetkisi ve güncel usulü ayrıca değerlendirilmelidir. Kurgusal örnekler gerçek B10 müşteri dosyası veya başarı iddiası değildir.
